Als moestuin beginner heb ik echt een fijn startpunt gekregen. Daarnaast was het een ontzettend gezellig weekend met geweldige lunch. Geïnformeerd en geïnspireerd ga ik aan de slag.

Max Klijnstra, permacultuur moestuincursus

Deze cursus brengt zoveel meer dan gedacht. Niet alleen de verbreding van theoretische en praktische kennis maar vooral groei en versterking op persoonlijk vlak. Dank voor deze beleving en verrijking!

Loes van den Boomen, Permacultuur jaaropleiding

Steeds weer in staat om ons een hele “schooldag” bij de les te houden. De illustratieve excursiedagen zijn als de plaatjes en grafieken van het boek.

Thijs Uriot, Ontwerpcursus voedselbos en eetbare tuin

Als kind was ik altijd graag in de natuur. Door deze opleiding ben ik weer terug waar ik graag wil zijn.

Simone Radstake, Permacultuur jaaropleiding

Ik heb een nieuwe wereld ontdekt. Een enorme verrijking met theoretische en praktische kennis en de vele goede voorbeelden. Wij gaan onze boomgaard omtoveren tot een voedselbos.

André van den Broek, Ontwerpcursus voedselbos en eetbare tuin

Permacultuur principe 12. Antwoord gepast op veranderingen en maak er op een creatieve manier gebruik van

Antwoord gepast op veranderingen en maak er op een creatieve manier gebruik van.

Wanneer je creatief mee kunt bewegen met veranderingen kun je daar de vruchten van plukken en laat je je niet uit het veld slaan. Als je weet hoe ecosystemen zich op de lange duur ontwikkelen kun je deze wetenschap gebruiken om bepaalde processen te versnellen en de natuur een handje te helpen. Daarnaast leven we in een tijd van grote veranderingen die ons op verschillende manieren beïnvloed. Sommigen noemen het een crisis, anderen een welkome verandering.

Hoogleraar en inspirator Jan Rotmans zegt: “Onze samenleving bevindt zich op een kantelpunt. Op zo’n moment is de maatschappij instabiel en kwetsbaar voor verstoringen, maar wordt de deur voor radicale veranderingen geopend.”

De enorme stroom van ZZP-ers die werken vanuit hun passie en nieuwe beroepen creëren is hier een mooi voorbeeld van, maar je ziet het ook terug in het bedrijfsleven en in privé situaties. De groeiende hoeveelheid mensen die verrast wordt door een burn-out en hierdoor vervolgens een sterke persoonlijke groei beleeft duidt op innerlijke veranderingsprocessen die deze tijd met zich meebrengt.

Meebewegen door mogelijkheden te zien en nieuwe wegen te bewandelen…

Ontwerpprincipes overzicht

  1. Observeer en handel ernaar
  2. Vang energie en sla ze op
  3. Zorg voor opbrengst
  4. Gebruik zelfregulering en accepteer terugkoppeling
  5. Gebruik en waardeer hernieuwbare grondstoffen en diensten
  6. Produceer geen afval, maak kringlopen
  7. Ontwerp van (natuurlijke) patronen naar details
  8. Verenig eerder dan te scheiden
  9. Gebruik kleine en trage oplossingen
  10. Gebruik en waardeer diversiteit
  11. Gebruik randen en waardeer het marginale
  12. Antwoord gepast op veranderingen en maak er op een creatieve manier gebruik van 

Read More

Permacultuur principe 11. Gebruik randen en waardeer het marginale

Gebruik randen en waardeer het marginale

Living on the edge! De rand is waar het gebeurd. Je eigen huid is daar een voorbeeld van, maar ook de rand van de aarde, waar de vruchtbare laag zich bevind. Op de grens tussen twee culturen ontstaat uitwisseling en de oevers van een rivier geven ruimte voor land-en waterleven. We beschouwen daarom in onze ontwerpen een grens liever als een mogelijkheid dan een beperking. Waar twee ecosystemen elkaar overlappen ontstaat van nature meer diversiteit. De bosrand kent meer diversiteit dan het centrum van het bos. De rand van een pad of weg toont vaak meer biodiversiteit dan het pad zelf of de omgeving van het pad.

De waarde van grenzen zien.

Het is waardevol om te (leren) zien wat de waarde is van overgangsgebieden en grenzen, zodat je die bewust in kunt zetten bij het maken van je Permacultuur ontwerp. Is de rand van het bos productiever dan de rest van het bos; creëer dan meer bosrand voor meer opbrengst. Hetzelfde geld voor de aanleg van een vijver en de manier waarop je planten plant. Wanneer de oever (rand) van de vijver rond loopt heeft aanzienlijk minder omtrek (rand) als wanneer je de oever laat slingeren. Het kan zelfs 2 maal zoveel rand opleveren en daarmee een rijkere oever met meer leven.

Gebruik de randen van je paden om lage, eetbare vaste planten te kweken zoals Chinese bieslook, oerprei of citroenklaver. Het oogt mooi, geeft een flinke opbrengst en geeft duidelijk aan waar de grens ligt tussen het pad en het bed.

Ontwerpprincipes overzicht

  1. Observeer en handel ernaar
  2. Vang energie en sla ze op
  3. Zorg voor opbrengst
  4. Gebruik zelfregulering en accepteer terugkoppeling
  5. Gebruik en waardeer hernieuwbare grondstoffen en diensten
  6. Produceer geen afval, maak kringlopen
  7. Ontwerp van (natuurlijke) patronen naar details
  8. Verenig eerder dan te scheiden
  9. Gebruik kleine en trage oplossingen
  10. Gebruik en waardeer diversiteit
  11. Gebruik randen en waardeer het marginale
  12. Antwoord gepast op veranderingen en maak er op een creatieve manier gebruik van 

Read More

Permacultuur principe 10. Gebruik en waardeer diversiteit

Gebruik en waardeer diversiteit

Diversiteit zorgt voor stevigheid, zekerheid en flexibiliteit. In een Permacultuur ontwerp proberen we dus voor diversiteit te zorgen. Gericht op onze voedselvoorziening kiezen we voor veel verschillende eetbare planten in een mix van vaste planten en éénjarigen. Ook door verschillende microklimaten te benutten of deze te creëren. Veel diversiteit van leven zorgt voor balans in het (eco)systeem, omdat er voor elk dier of plant voldoende vijanden en beschermers zijn. We zien heel duidelijk dat monocultuur systemen zeer fragiel zijn en veel input nodig hebben. De voedingsbodem raakt uitgeput en het bodemleven verdwijnt. Wanneer een oogst mislukt is dat meteen een fiasco.

Meerdere elementen voor belangrijke functies

Wanneer we een ontwerp maken zorgen we dat we weten wat de belangrijkste wensen ofwel functies zijn. Die functies kunnen bijvoorbeeld zijn: voedselproductie, zorgfunctie, ontmoetingsfunctie, ontspanningsfunctie, educatie etc. Omdat we een duurzaam en veerkrachtig ontwerp willen maken zoeken we naar verschillende oplossingen om de belangrijkste wensen te vervullen, zodat de kans groot is dat deze wens/functie vervuld kan blijven.

Wanneer je voor een belangrijke functie zoals elektriciteit afhankelijk bent van een groot bedrijf en dat bedrijf voert de prijzen op of functioneert opeens niet goed, dan is het mooi als je bijvoorbeeld ook gebruik kunt maken van zonnepanelen, een windmolen of andere energiebronnen. Hetzelfde geldt voor je voedselvoorziening, je (drink)waterbehoefte, inkomstenbron etc.

Hoe meer elementen je hebt om de belangrijkste functie te vervullen, hoe meer je onafhankelijk en zelfvoorzienend bent.  Het is logisch dat er juist in deze tijd opeens enorm veel lokale energie coöperatieven en voedsel coöperatieven ontstaan.

Ontwerpprincipes overzicht

  1. Observeer en handel ernaar
  2. Vang energie en sla ze op
  3. Zorg voor opbrengst
  4. Gebruik zelfregulering en accepteer terugkoppeling
  5. Gebruik en waardeer hernieuwbare grondstoffen en diensten
  6. Produceer geen afval, maak kringlopen
  7. Ontwerp van (natuurlijke) patronen naar details
  8. Verenig eerder dan te scheiden
  9. Gebruik kleine en trage oplossingen
  10. Gebruik en waardeer diversiteit
  11. Gebruik randen en waardeer het marginale
  12. Antwoord gepast op veranderingen en maak er op een creatieve manier gebruik van 

Read More

Permacultuur principe 9. Gebruik kleine en trage oplossingen

Gebruik kleine en trage oplossingen

Bij ontwerpprincipe 1 , observatie gaf ik de volgende voorbeelden: “Stel je voor… heb je net je nieuwe tuin op de schop genomen, blijkt een paar maanden later dat de plek waar je jouw fruitbomen hebt geplant veel te nat is, waardoor de plantwortels stikken en je de nieuwe bomen weg ziet kwijnen. Of je terras ligt op de plek waar in de zomer de zon wel scheen, maar je nu het herfst is niet meer in de zon kunt zitten.” Deze voorbeelden gelden ook bij dit ontwerpprincipe, waarbij we kleine en trage oplossingen en veranderingen teweeg brengen, zodat we met de terugkoppeling van deze observatie weer verder kunnen werken

Mensen willen graag vorm geven aan hun leefomgeving. Wanneer we dit stap voor stap doen en ondertussen goed kijken naar wat er van nature wil ontstaan, kunnen we hierin meebewegen.  Zo zorgen we ervoor dat we op een duurzame manier vorm kunnen geven aan onze leefomgeving.

Community Supported Agriculture

Met kleine oplossingen bedoelen we ook lokale oplossingen. Stadslandbouw is een mooi voorbeeld van een lokale manier om voedsel te produceren. CSA ofwel Community Supported Agriculture is een nieuwe ontwikkeling die flink in opkomst is en waarbij mensen samenwerken op een duurzame manier voedsel te produceren. De klanten kopen van te voren een aandeel van de oogst en verenigen zich in een coöperatie, de boer is zich zeker van inkomsten en kweekt naar de wensen van de coöperatie. Wanneer deze voedselproductie ook volgens de overige Permacultuur ontwerpprincipes wordt vormgegeven ontstaat er helemaal een duurzaam systeem. Voorbeelden van CSA’s zijn bijvoorbeeld LOCO tuinenDe Voedselketen en Wortels in Breda.

Lokale economie

Een ander voorbeeld van kleinschaligheid is het alternatieve geldsysteem LETS(Local Exchange Trading System). In feite een ruilkring die goederen en diensten uitwisselt tegen een lokale munteenheid of wederdienst. The “Bristol Pound” is daar een succesvol voorbeeld van.

Ook in onze voedselbehoefte kunnen we andere keuzes maken gericht op de toekomst. Het aanplanten van tamme kastanjes zorgt voor een gestage voorziening in onze koolhydraten behoefte op de langere termijn. Nu steeds meer mensen allergische reacties vertonen voor gluten en vervangers voor granen steeds belangrijker worden biedt de teelt van kastanjes een passende oplossing die op kleine schaal kan worden uitgevoerd. Kastanje teelt als polycultuur in voedselbossen, maar ook als goede keuze bij nieuwe aanplant in dorpen en steden. Het is een keuze die blijk geeft van een visie op de lange termijn en een voedselvoorziening die generaties lang meegaat. Daarnaast ook de bodem verrijkt i.p.v. verarmt. Een trage oplossing i.p.v. een kortzichtige, haastige, niet duurzame oplossing.

Hoe meer we op lokale schaal kunnen handelen hoe meer we samen zelfvoorzienend kunnen zijn. Samenwerken op kleine schaal zorgt voor een sterk, veerkrachtig netwerk met nuttige verbindingen.

https://www.youtube.com/watch?v=cj3Bp13hLiE

Ontwerpprincipes overzicht

  1. Observeer en handel ernaar

  2. Vang energie en sla ze op

  3. Zorg voor opbrengst

  4. Gebruik zelfregulering en accepteer terugkoppeling

  5. Gebruik en waardeer hernieuwbare grondstoffen en diensten

  6. Produceer geen afval, maak kringlopen

  7. Ontwerp van (natuurlijke) patronen naar details

  8. Verenig eerder dan te scheiden

  9. Gebruik kleine en trage oplossingen

  10. Gebruik en waardeer diversiteit

  11. Gebruik randen en waardeer het marginale

  12. Antwoord gepast op veranderingen en maak er op een creatieve manier gebruik van 

Read More

Permacultuur principe 8. Verenig eerder dan te scheiden

Nuttige verbindingen

Nuttige verbindingen zorgen voor draagkracht en veerkracht. Door de juiste dingen op de juiste plaats te zetten ontstaan waardevolle, functionele verbindingen.  Denk bijvoorbeeld aan een tuin waarin verschillende elementen samengebracht zijn om een optimale voedselproductie te garanderen. De planten, de kas, houtwallen, windbrekers, wateropvang etc. Door de verschillende elementen op de juiste plek te zetten ontstaat een optimale situatie.

Door goed te kijken welke functies elk element zou kunnen vervullen in relatie tot haar omgeving wordt dat element waardevoller. Op de afbeelding hiernaast zie je een voorbeeld van de functies die een kip kan hebben, wanneer je die in verbinding brengt met de omgeving. Door meerdere functies aan de kip te geven en ‘m op te nemen in het geheel wordt de kip een waardevoller element in je ontwerp.

Sociale verbindingen

Denk ook aan een team met daarin verschillende kwaliteiten. Iedereen werkt samen om een gezamenlijk doel na te streven. De mensen met visie die een doel stellen, de planners die de weg er naartoe uitstippelen, de doeners die het uitvoeren en de analisten die het proces evalueren om verbeteringen voor het volgende project in kaart te brengen. Door de verbindingen zichtbaar te maken en relaties te versterken ontstaat een krachtige samenwerking. Door nuttige verbindingen te maken in de kwaliteiten van de mensen ontstaat een sterk team.

Een voorbeeld van procesbegeleiding waarbij de kwaliteiten van de mensen met elkaar verbonden worden is Dragon Dreaming.

Ontwerpprincipes overzicht

  1. Observeer en handel ernaar
  2. Vang energie en sla ze op
  3. Zorg voor opbrengst
  4. Gebruik zelfregulering en accepteer terugkoppeling
  5. Gebruik en waardeer hernieuwbare grondstoffen en diensten
  6. Produceer geen afval, maak kringlopen
  7. Ontwerp van (natuurlijke) patronen naar details
  8. Verenig eerder dan te scheiden
  9. Gebruik kleine en trage oplossingen
  10. Gebruik en waardeer diversiteit
  11. Gebruik randen en waardeer het marginale
  12. Antwoord gepast op veranderingen en maak er op een creatieve manier gebruik van 

Read More

Het gebruik van onze community is volgens ons huisreglement.

Wat zeggen onze cursisten over ons?

Benieuwd naar wat de cursussen je te bieden hebben?
Swipe hieronder om de ervaringen van onze cursisten te lezen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief!

Op de hoogte blijven van ons nieuws en cursussen? Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief!